Bierbrouwerij Vrolijcke Joncker b(r)ouwt regionale keten

Het Voedselakkoord Westerkwartier is er voor iedereen in de voedselketen. Van boer tot school, van verwerkende industrie tot moestuinvereniging. In deze reeks artikelen lichten wij een aantal van deze prachtige initiatieven, projecten, bedrijven, verenigingen en vooral mensen uit. In dit artikel: Bierbrouwerij Vrolijcke Joncker.

Terneergeslagen is Jacob van der Werk zeker niet, het is namelijk iemand met een zeer positieve instelling. Maar een dag voor je vakantie je been breken is wel erg zuur. In plaats van voor zijn caravan te zitten op een pittoreske Twentse camping, zit hij in een rolstoel in zijn eigen achtertuin. Ik interview de brouwer een week eerder dan de bedoeling. ‘Het is niet anders.’

Uit de hand gelopen hobby

Tijdens een survivaltocht met de middelbare school in de Belgische Ardennen slaat de vonk over. Jacob leert Belgisch speciaal bier kennen. Weer thuis gaan hij en zijn maten opzoek naar een kroeg waar ze dat kunnen drinken. Destijds zijn die kroegen nog schaars in Nederland. In die periode is het zaadje gepland. ‘Als ik ooit de kans krijg om een cursus brouwen te volgen dan doe ik dat.’ Vele jaren later leert Jacob een dorpsgenoot kennen die enige ervaring heeft met brouwen en zo leert hij de basisvaardigheden. In 2013 krijgt hij van zijn vrouw Gea op zijn verjaardag een cursus bierbrouwen bij het Groninger Biergilde. Hij krijgt de smaak te pakken. ‘We kochten pannen, ketels, meetapparatuur.’ Het eerste biertje dat ze brouwen is een blond biertje. ‘Die smaakte meteen goed’, zegt Jacob met een lach.

‘Het klassieke verhaal van een uit de hand gelopen hobby’

In de jaren daarna krijgen ze steeds vaker de vraag of ze wat biertjes willen meenemen naar feestjes. Om dit legaal te mogen doen vragen ze een brouwerijvergunning aan. Brouwerij Vrolijcke Joncker is een feit. Vanaf dat moment gaat Jacob langs slijters en restaurants. ‘Het klassieke verhaal van een uit de hand gelopen hobby.’

 Verbinding en trots

Brouwerij Vrolijcke Joncker heeft Jacob enorm veel plezier gebracht. ‘Het is fantastisch om met natuurlijke grondstoffen zelf zo’n mooi product te maken.’ Jacob vertelt dat hij ook ervaart dat het speciaal bier een verbindende rol speelt. Natuurlijk op de manier hoe alcoholische dranken werken, maar hij noemt ook het voorbeeld van het Westerkwartbier. Op 1 januari 2019 vond de gemeentelijke herindeling plaats en gingen de gemeenten Grootegast, Marum, Leek en Zuidhorn op in de gemeente Westerkwartier. Voor die speciale gelegenheid brouwde Vrolijcke Joncker de bieren Marumer Non, Leekster Tak, Groote Gast en Zuidhorner Abt. De ontwikkeling werd samen met vier vertegenwoordigers uit de gemeenten opgepakt. De cadeauverpakking met de vier bieren beeldt op een mooie wijze de verbinding uit van de herindeling. Het bier verbindt echter ook het verleden, de vier historische gebeurtenissen, met het heden. Dat dit project zo goed heeft uitgepakt geeft Jacob een trots gevoel.

Gea schuift aan en Jacob herhaalt mijn vraag, waar ze trots op zijn. Samen beginnen ze te vertellen over de ontwikkeling en het succes van het Westerkwartbier. Niemand had verwacht, ook zijzelf niet, dat dit bier na de periode van de herindeling nog zo zou lopen. Het bier is een begrip geworden en blijkt een blijvertje. ‘Het zijn vier eigenwijze bieren die nog steeds hun weg vinden.’

 

Meenkenshoeve, Zevenhuizen. Foto: G. Louwes

Regionale keten ontwikkelen

Door zelf bier te brouwen is Jacob zich gaan beseffen hoe ketens eruitzien en werken. Nu haalt hij nog veel grondstoffen uit het buitenland maar hier wil hij verandering in brengen. ‘Wat zou het goed, mooi en nuttig zijn als alle grondstoffen hier om ons heen groeien en bloeien.’ In het opzetten van die ketens is het echter ook de bedoeling dat de restproducten weer worden gebruikt. Een mooi voorbeeld is het voeren van bierbostel aan koeien. Het eiwitrijke voer zorgt voor gezonde koeien en heerlijk mals regionaal vlees.

Met de Gebiedscoöperatie werkt Vrolijcke Joncker aan een regionale en duurzame bierketen. Hiervoor staan ook een aantal student vacatures uit. Het bierteam is nog niet compleet, nog niet alle vacatures zijn ingevuld.

Het zijn nu nog allemaal losse ketenschakels in de regio. Volgens Jacob kan het Voedselakkoord zeker een rol van betekenis spelen. ‘De kunst zit hem nu in het smeden en de zwakste schakel sterker maken. Vervolgens moeten er concrete plannen komen en stapsgewijs met kleine succesjes stappen worden gezet.’

‘Wat zou het goed, mooi en nuttig zijn als alle grondstoffen hier om ons heen groeien en bloeien’

De speciaal bierenmarkt is de afgelopen jaren enorm gegroeid. Toch groeit Vrolijcke Joncker behouden door en bedient het zoveel klanten als ze capaciteit heeft. Jacob heeft te vaak bij andere brouwerijen gezien dat snelle groei met grote investeringen tot grote risico’s en problemen heeft geleid. Ook gaan hele grote brouwerijen ‘samenwerkingen’ aan met kleine brouwerijen, maar in de praktijk gaat dat ten koste van de zelfstandigheid. Jacob hoopt dat de regionale brouwerijen intensiever gaan samenwerken en door die collectiviteit sterker staan in zowel innovatie, duurzaamheid als opzetten van ketens.

 

Bierbostel van Vrolijcke Joncker voor koeien van de buurman. Foto: G. Louwes

Dorpshuis en brouwerij in één

Inmiddels worden een aantal hardlopers, de bieren die het meest worden verkocht, gebrouwen bij een zogenaamde huurbrouwerij in het Noorden. Daar kan in één batch 1000 liter worden gebrouwen. In hun thuisbrouwerij zijn dat 100 liter. Het is dan ook niet gek dat er uitbreidingsplannen zijn. Als het aan Vrolijcke Joncker en aan Dorpsvereniging EMM te Jonkersvaart ligt, is de voormalige school in Jonkersvaart volgend jaar een brouwerij en dorpshuis in één. Om dorpen leefbaar te houden met de voorzieningen op peil, moeten functies worden gecombineerd. Dit lijkt mij een unieke combinatie. Deze locatie zal zorgen voor een grotere brouwcapaciteit, er is ruimte voor een proeflokaal met terras en tegen die tijd hopen Gea en Jacob daadwerkelijk met regionale grondstoffen als tarwe, gerst, rogge en hop te brouwen.

Voor het zover is moet het aantal belangstellende boeren dat zich nu al heeft gemeld voor het aanbieden van hun producten voor de regionale bierbrouwerijen worden uitgebreid en de samenwerking geconcretiseerd. Samen met de Gebiedscoöperatie vanuit bijvoorbeeld het Voedselakkoord, wordt dat vanaf deze zomer opgepakt.

Heeft u zich nog niet opgegeven voor een kennismakingsavond Voedselakkoord Westerkwartier?
Doe dit dat snel via het
aanmeldformulier.
Voor meer informatie:
www.voedselakkoord.nu.
Voor meer informatie over de Vrolijcke Joncker:
www.vrolijckejoncker.nl


Geschreven door: Maarten Groeneveld